Tips voor het realiseren van een bedrijfsgebouw
Recentelijk heeft Sloven Architectuur weer diverse bijzondere bedrijfsgebouwen en bedrijfsverzamelgebouwen ontworpen, samen met opdrachtgevers, projectontwikkelaars en betrokken makelaars. De bedrijfsgebouwen zijn soms heel verschillend van opzet en gebruik, toch hebben ze veel overeenkomstige uitgangspunten. Hieronder hebben we de meeste en belangrijkste aandachtspunten benoemd:
1. Programma van eisen voor een bedrijfsgebouw
Het ontwikkelen van een nieuw bedrijfsgebouw, of het herontwikkelen van een bestaand bedrijfspand, begint met ontwikkelen van een visie. Een sterke basis wordt gelegd door het opstellen van een goed doordacht programma van eisen en wensen. Hierin komen niet alleen de huidige functionele behoeften naar voren, maar ook de ambities voor de toekomst. Tegelijk vraagt dit proces om inzicht in de markteconomische behoeften: waar is vraag naar, hoe ontwikkelen sectoren zich, en hoe kan een gebouw daarop inspelen?
2. Multifunctioneel bedrijfsgebouw
Een modern multifunctioneel bedrijfsgebouw moet meer zijn dan één functie. De kracht van een toekomstbestendig bedrijfsgebouw zit juist in multifunctionaliteit. Het vermogen om kantoor, showroom, productie en logistiek op een slimme manier te combineren, maakt een gebouw toekomstbestendig en aantrekkelijk voor verschillende gebruikers.
3. Kennis van de vastgoedmarkt
Omdat het niet eenvoudig is om voor de lange termijn de juiste visie op de huisvesting van het bedrijf te hebben en te houden speelt ook kennis van de vastgoedmarkt en het perspectief van makelaars een belangrijke rol. Een gebouw (her)ontwikkelen dat goed in de markt ligt verkoopt of verhuurt natuurlijk veel beter, als het toch een keer nodig blijkt te zijn.
4. Flexibele indeling in het bedrijfsgebouw
Flexibiliteit vormt de rode draad in het ontwerp van een bedrijfsgebouw. Ruimtes moeten eenvoudig aanpasbaar zijn, zodat ze met minimale ingrepen een nieuwe invulling kunnen krijgen. Grotere overspanningen zonder storende dragende elementen, zoals kolommen of wanden, dragen hieraan bij, net zoals de mogelijkheid om bijvoorbeeld een kraanbaan te integreren wanneer dat nodig is. Waar vroeger vaak werd gewerkt met kleinere, strikt gescheiden compartimenten en brandwerende tussenwanden, zien we tegenwoordig een verschuiving naar grotere brandcompartimenten die meer openheid en gebruiksgemak bieden. Verplaatsbare wanden en modulaire systemen maken het mogelijk om snel te schakelen tussen verschillende gebruiksdoelen. Efficiëntie is daarbij essentieel.
Een praktisch en economisch doordachte constructie houdt de bouwkosten beheersbaar zonder in te leveren op kwaliteit en flexibiliteit.
5. Duurzaamheid en energiegebruik
Het belang van duurzaamheid groeit. Dit uit zich in materiaalkeuzes, zoals het toepassen van houten spanten en duurzame gevelmaterialen, maar ook in energiegebruik. Daken dienen geschikt te zijn voor het aanbrengen van zonnepanelen. Of het worden groene daken die helpen tegen opwarming. Ook verminderen groene daken de belasting op het riool.
Investeren in isolatie, zonnepanelen en energiezuinige installaties verlaagt de huisvestingskosten van een bedrijfsgebouw op lange termijn.
Certificeringen zoals BREEAM kunnen helpen om het gebouw aantrekkelijker en waardevoller te maken bij eventuele toekomstige verhuur of verkoop. Daarnaast levert een duurzaam bedrijfsgebouw de mogelijkheid om het bedrijfsimago te versterken en draagt dus bij aan een krachtige corporate identity.
6. Logistiek en bereikbaarheid
Een goed multifunctioneel gebouw moet praktisch zijn en beschikken over voldoende laad- en losruimte, goede toegangswegen, parkeergelegenheid. Bezoekers, personeel en logistieke stromen zijn gescheiden, goed voor een betere representatie en veilige bedrijfsvoering.
7. Slimme installatie-techniek en infrastructuur
Installaties (elektra, ventilatie, data) moeten schaalbaar en toegankelijk zijn. Als er later bijvoorbeeld extra werkplekken of machines moeten worden toegevoegt, moet dit eenvoudig mogelijk zijn.
Ook aandacht voor goede klimaatbeheersing en energie-efficiëntie zijn belangrijk.
8. Inpassen van het bedrijfsgebouw in de omgeving
Tevens speelt de omgeving een steeds grotere rol. Een bedrijfsgebouw staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van zijn context. Het inpassen van het gebouw in een groene, natuurvriendelijke omgeving verhoogt niet alleen de esthetische waarde, maar draagt ook bij aan welzijn, arbeidsvreugde, biodiversiteit en een positieve uitstraling.
9. Intensief ruimtegebruik
Een doordachte en efficiënte inrichting van de locatie maakt het mogelijk om een omvangrijker programma te realiseren op een relatief klein(er) bouwkavel. Door slimme keuzes in positionering, logistiek en ruimtelijk ontwerp kan de beschikbare ruimte optimaal worden benut, zonder concessies te doen aan functionaliteit of toekomstbestendigheid van het bedrijfsgebouw.
Belangrijke uitgangspunten die bijdragen aan een efficiënter gebruik van de kavel zijn onder andere het strategisch positioneren van het gebouw, waarbij reststroken worden voorkomen en de beschikbare ruimte maximaal wordt benut. Daarnaast is het essentieel om logische en efficiënte rijroutes te ontwerpen voor logistiek verkeer, personeel en bezoekers, zodat inefficiënt ruimtegebruik wordt beperkt.
Ook het stapelen van functies biedt kansen: door te kiezen voor een hoger gebouw of het combineren van verschillende functies in meerdere lagen, kan de footprint worden verkleind. Dit principe geldt eveneens voor parkeren, waarbij gestapelde oplossingen zoals een parkeergarage, parkeren op het dak of onder het gebouw bijdragen aan ruimtebesparing op maaiveldniveau.
Verder is het verstandig om in het ontwerp al rekening te houden met toekomstige uitbreidingen, zodat deze later eenvoudig en zonder inefficiënt ruimtegebruik gerealiseerd kunnen worden. In bedrijfsruimten kan extra vrije hoogte worden voorzien, waardoor bijvoorbeeld entresolvloeren of aanvullende opslagcapaciteit mogelijk worden.
Tot slot kan ook de inrichting van het terrein zelf slimmer worden aangepakt, bijvoorbeeld door waterberging efficiënt te integreren of te reduceren via oplossingen als groendaken of hergebruik van water.
Door deze uitgangspunten integraal toe te passen ontstaat een compact, flexibel en toekomstgericht ontwerp dat het maximale uit de beschikbare kavel haalt.
10. Bouwkosten en realisatie
De kosten voor het bouwen van een bedrijfsgebouw variëren sterk. Deze zijn afhankelijk van de schaalgrootte (oppervlak en hoogte), constructie- en materiaalkeuzen (staal, beton, hout), verhouding tussen bedrijfsgebouw en representatieve gebouwdelen. Ook de mate van afwerking, installaties en de bouwlocatie (funderingswijze) spelen een rol.
Daarnaast zijn er door onrust op het wereldtoneel steeds sterke schommelingen in kosten voor grondstoffen en energie, waardoor het dus niet goed mogelijk is om voor een bedrijfshal goede bouwprijzen of kostenkengetallen per m2 te benoemen.
Kostenbesparende aspecten kunnen wel worden benoemd, zoals een compact gebouw met goede verhouding gevel/volume, rechthoekige vormen, economische overspanningen en stramienmaten, gebruik maken van standaard bouwmaterialen, en prefabriceren van constructies.
Denk in total cost of ownership: iets duurder in aanschaf kan goedkoper zijn in onderhoud/energie.
Tot slot:
Met de bovengenoemde aandachtspunten kan een bedrijfsgebouw worden gerealiseerd dat niet alleen functioneel, duurzaam en flexibel is, maar ook kostenefficiënt en economisch sterk. Een gebouw dat is voorbereid op mogelijk veranderende eisen en daarmee toekomstbestendig is.
